2010-02-13

Othering non-Sanskrit languages

lēkhēṣu saṁskr̥tāditarā bhāratīyabhāṣāḥ “prādēśikabhāṣāḥ” “prāntīyabhāṣāḥ” ityabhidhīyantē । itthaṁprayōgēṇa lēkhakasyōddēśāstrayō bhāsantē । prathamō yat saṁskr̥tabhāṣā bhāratīyānāṁ bhāratadēśasya ca rāṣṭrabhāṣā pūrvamāsīt sāmprataṁ vartatē śvō vā bhavēt । anya uddēśaḥ saṁskr̥taṁ vihāya bhāṣāṇāṁ sarvāsāmapyadhikāraḥ svasvapradēśēṣvēvēti । tr̥tīya uktābhyāṁ kāraṇābhyāṁ saṁskr̥tabhāṣā bhāratīyabhāṣāsu sarvaprathamā cēti ।

parantu yadyapi vibhinnēṣu kālēṣu bahutra saṁskr̥taṁ bhāṣitabhāṣā syāt, na kadācana ābhārataṁ tasya prayuktiḥ । bahutra saṁskr̥tādāgatāḥ pālīmahārāṣṭrīyavrajādayaḥ prākr̥tāḥ prayuktāḥ । bhāratannāma kimiti lakṣyamāṇē vēdapurāṇāgamaśāstrādikaṁ saṁskr̥tabhāṣā ca yatra virājētē ityabhijñāyēta । taddr̥ṣṭyā idānīntanamāgnēyāśiyākhaṇḍamapi purā bhāratamiti lakṣayituṁ pārayāmaḥ । adyatanā āndhradramiḍakēralakarṇāṭakāḥ cirakālāya bhāratasya bhāgā vidyantē । kintu tatratyānāṁ mātr̥bhāṣāṇāmanvayaḥ saṁskr̥tādanya ityavēma ।

athānyāsāṁ vācāmadhikāraḥ svapradēṣvēvōta nēti । aitihāsikabhāṣāśāstrē nipuṇā manvatē yat prathamadrāmiḍabhāṣayā kayāciddākṣiṇātyē purā vyāhriyatē sma tasyāścacchāyā saṁskr̥tamapi patitā । “mīna” “kuṭumba” “nīra” ityādayaḥ śabdāḥ prathamadrāmiḍāt saṅgr̥hītā iti spaṣṭaṁ yatō drāmiḍabhāṣāsu tacchabdaiḥ sambaddhānītarāṇi padānyapi prayujyantē yēṣāṁ vyavahāraḥ saṁskr̥tē nāsti । punaśca drāmiḍabhāṣāsu katipayāsu dantyākṣarāṇi mūrdhanyākṣarāṇi vihāya vāyukōśīyākṣarāṇyapi prasiddhāni । saṁskr̥tasambaddhēṣu bhāṣāntarēṣu yavanādiṣu mūrdhanyākṣarāṇāmapyabhāvāt prāyaśastāni mūrdhanyākṣarāṇi vai drāmiḍabhāṣābhyaḥ saṁskr̥taṁ praviṣṭāni syuḥ । drāmiḍabhāṣāṇāmadhikāra ābhāratamathavā nyūnātinyūnamādākṣiṇātyaṁ vartatē iti sāraḥ ।

atha saṁskr̥tasya prāthamikatvavādaḥ । bhāratīyabhāṣāṇāṁ saṁskr̥taṁ tatsāhityaparamparā ca prācīnatamē ityatra nākṣēpaṇaṁ bhavitumarhati । kintu prācīnatā ēkamātramānīti na । pratyēkaṁ dr̥ṣṭyā bhinnā bhāṣā varīyasyaḥ । īdr̥śō vādā na janānāmaikyasaṁvr̥ddhyarthamapi tu parasparavirōdhāya kalpantē । anyasya bhāṣāyā nyūnīkaraṇaṁ parasparamaitrīṁ kathaṁ vardhēta । saṁskr̥tamādhyamēna vasudhāyā aikyaṁ lakṣitaṁ cēdbhāṣāntarāṇi nāvamanyēran ।

No comments:

Post a Comment